Сонуннар
Сахалыы саҥа ютуб-ханаал бастакы биэриитэ таҕыста

Үүммүт үөрэх дьылынан төрөппүттэргэ, ыччакка өбүгэ төрүт билиитин, үгэһин, норуот үөрэҕин кэпсиир саҥа "Саха суола" диэн сахалыы ютуб-ханаал баар буолла. Ханаал ийэ сиргэ ытыктабылы, тапталы иҥэрэргэ туһуланар, саха сүтэн эрэр төрүт билиитин, духуобунай баайын чинчийэр, тилиннэрэр, сырдатар, сиэрин-туомун сөргүтэр, төрөөбүт дойдубут кэрэтин кэрэһэлиир, сахалыы тыын сылаас биһигэ буолар аналлаах.
Бырайыак Ил Дархан Гранын өйөбүлүнэн тахсар.
Бастакы биэрии ийэ тылбыт төрдүн туһунан кэпсиир. Биэрииттэн тылбыт үөскээбит устуоруйатын, атыттартан уратытын билиэххит. Тыл оонньуутун сэргии көрүөххүт. Оттон биэриилэри мэлдьи көрө сырыттахха, кэлин анал күрэстэргэ кыттан, бириистээх миэстэҕэ тиксиэххэ сөп.
Саҥа ютуб-ханаал саха ыала оҕону иитиигэ сүбэлэриттэн үллэстиэҕэ.
Көрүҥ, истиҥ, сэргээҥ, билиигитигэр билиитэ эбиниҥ!
Саха сарсыҥҥылаах буоллун! Санаатын сайа эттин!

Саха тылын устуоруйата
Бу биэриигэ эһиги саха омук тылынан уус-уран айымньытын кэрэтин көрүөххүт, норуот өйүн-санаатын, остуоруйалыыр уратытын сэҥээриэххит. Саха остуоруйатын көрүҥнэрин уонна кимнээх чинчийбиттэрин билиэххит. Остуоруйаны аныгы ньымалары туһанан тиэрдии холобуругар элбэххэ үөрэниэххит. Бу барыта билиигитин хаҥатыа, сахалыы кэпсэтэр тылга көмөлөһүө, сайыннарыа. Көрүҥ, сэргээҥ, анаарыҥ!
Сахалыы остуоруйалар
Туос иһити тигии ньымалара, сиэрэ-туома

Саха былыр иһитин туойтан, туостан, мастан оҥорор эбит. Холобур, туойтан оҥоһуллар күөс иһит туһунан бырайыак ааптара, тыл билимин хандьыдаата Ангелина Афанасьевна Кузьмина "Мас тоҕо үүнэрий?" диэн оҕолорго аналлаах кинигэтигэр бу курдук суруйар: «Хас тохтобулларын аайы күөстэнэн аһыыллара. Онон бу тыл суол кээмэйин бэлиэтииргэ эмиэ туттуллара. Ол курдук күөс быстыҥа диэн баар (күөскэ эт буһар кэмэ, быһа холоон биир чаас). Маннык иһити оҥорорго маҥнай эргэ күөс иһитин чохоччунан саайталаан алдьаталлар эбит. Онтон уокка сытыаран ититэн баран, ууга быраҕаллара. Оччоҕо сыата-арыыта тахсара. Ууга бырахтахха түргэнник үлтүрүйэн, бороһуок буолан хаалара. Онтон туойу кытта булкуйаллара. Ол кэннэ дьэ иһиттэрин оҥорон таһаараллара. Илиилэригэр тааһы тутан түгэҕин оҥороллоро, сылгы баттаҕынан курдууллара. Мөлтөх уокка туруоран хатараллара. Бөҕө буоллун диэн үүтүнэн эбэтэр суоратынан сотоллоро. Үүт оргутар иһит, күөс буһарар, кымыс кутар диэннэргэ арахсаллара. Өссө хайаҕастардаах уонна хомпуор тутаахтаах иһиккэ чоҕу ууран, чэйдэрин сылыталлар эбит".
Хатыҥ туоһуттан оҥоһуллубут иһит туттарга табыгастаах эрэ буолбакка, харыстыыр-араҥаччылыыр ураты суолталааҕа. Былыр-былыргыттан олус ытыктыыр маспыт. Дойду иччитэ Аан Алахчын баай хатыҥҥа олорор. Куһаҕан дьайтан, аллараа дойду адьарайдарыттан харыстыыр аналлаах. Онон итэҕэлгэ эмиэ күүскэ дьайбыт. Холобур, уоспа кэмигэр оһохторун хатыҥынан эрэ оттоллоро. Оттон иччилээх дьиэҕэ хонор буоллахтарына, дьиэ муннуктарыгар хатыҥ хардаҕастарын уураллара.
Туоһу хастыахтарын иннинэ Дойду иччититтэн, Аан Алахчынтан, хом санаабатын курдук көрдөһөн алгыыллара, туох малы оҥороору, иһити тигээри гыммыттарын ойуулууллара. Көтөргө-сүүрэргэ анаан лабааларыгар сылгы быарын уонна тыҥатын ыйыыллара, аал уоту оттон сөһүргэстээн олорон, кыл, сыа-арыы биэрэн аһаталлара. XIX үйэҕэ диэри ыал туттарын эрэ хастыыр буолан дьахтар үлэтэ эбит.
Биэриигэ саха ыала туоһунан иһити тигии түҥ былыргыттан тиийэн кэлбит ньымаларыгар үөрэниэххит, туос иһиттэр ааттарын билиэххит.
Көрүҥ, сэргээҥ, сэҥээриҥ!
Уус-ураннык хоһуйарга туттуллар ньымалар. Тылдьыт
"Уус-ураннык хоһуйуу ньымаларын сатаан тутуннахха эрэ, үчүгэй тыллаах-сөтөөх, тыыппалаах айымньы тахсар. «Саҥа суруйар эдэр дьоннорго биһиги этиэх тустаахпыт: литература, поэзия диэн – киһи талаанын, билиитин, күүһүн-кыаҕын олоччу биэрдэҕинэ эрэ туох эмэ тахсар дьыалата диэн. Суруйуу, айар үлэ киэнин аҥардас үтүө аатын, үрдүк өҥөтүн-манньатын, авторга туһалаах өттүн эрэ хаһан да кэлтэй сонордонуо суохтаах.

... Умсулҕаннаах уус тыл, поэзия сибэккитэ, көмүһэ, алмааһа ыһылла сыппаттар... Эрэйэ-сылаата суох, хонууттан хомуллар поэзия "сибэккитэ" – эрбэһин, көмүһэ – ньаалбаан, алмааһа – чох. Онон эрбэһини, ньаалбааны, көмөрү көрдөөччүлэр литератураҕа саантыы, чугаһыы да сорумматтара ордук. Оннуктар умнуллар, тумнуллар дьылҕалаахтар», – диэн суруйбуттааҕа Күннүк Уурастыырап. "Саха этигэн тыла" саайт ютуб-ханаалын бу биэриититтэн саха суруйааччыларын чулуу айымньыларыттан холобурдаан, хоһуйар ньымалары салгыы билиэххит. Балыксыт туттар тэрилин аналын, сахалыы ааттарын үөрэтиххит. Оттон тыл оонньуутуттан сиэргэ-туомҥа, итэҕэлгэ сыһыаннаах тыллар суолталарын анаардыбыт. Биэрии түмүгэр чопчу сорудаҕын ылыаххыт, ол ийэ тылбытын дириҥэтэн үөрэтэргэ, айар үлэҕэ уһуйулларга көмөлөөх буолуоҕа.Көрүҥ, сэргээҥ, сэҥээриҥ!





Иэримэ дьиэбит сиэрэ-туома
"Саха суола" ютуб-ханаалга саҥа биэрии таҕыста. Саха түүр омуктарыттан биир дьикти устуоруйалаах омук. Тымныы Саха сиригэр хайдах тыыннаах хаалан, ханнык омуктары кытта алтыһан, дьиэлэнэн-уоттанан, таҥнан-саптан, ууһан-тэнийэн, тылын-өһүн, үгэһин умнубакка сайдан кэлбитэ ураты кэрэхсэбиллээх. Бу биэрии саха омук дьиэтин тутулугар олоҕу анаарыытын, итэҕэлин көстүүтүн быһыытынан түҥ былыргы устуоруйатыттан саҕалаан чинчийэн оҥоһулунна. Дьиэни-уоту тутуу көрүҥнэрэ, туттар сири талыы, ыалдьыты көрсүү сиэрэ-туома, үгэһэ билиҥҥи ыал холобуругар сөргүтүллэн оҥоһулунна. Көрүҥ, сэргээҥ, сэҥээриҥ!

Булт сиэрэ-туома, ньымалара
Саха омук былыр-былыргыттан баай хара тыатыттан бултаан-алтаан, хараны сиэн киһи буолан кэллэҕэ. Ханнык үгэстэр баалларай, онтон билигин төһөтө тутуһулларый? Бу биэриигэ саха сиэрин-туомун, билгэлэрин туһунан көрүөххүт. Булт тэриллэрин ааттарын, хайдах туттулла сылдьыбыттарын сэдэх устууттан билиэххит. Булчут мындыр ньымаларыгар уһуйуллуоххут. Хас биирдии кыыл-сүөл, көтөр-сүүрэр киһи курдук туһунан майгылаах эбитин, былыргы көмүүлэри хаһыылартан онно сүгүрүйэр ытык туому анаарыаххыт. Көрүҥ, сэргээҥ, сэҥээриҥ!
Тимиринэн уһаныы - саха дьарыга
Бу биэриигэ Саха тимиринэн уһанар ньымаларын сөргүтэн баһылыырга туох-хайдах матырыйаалы бэлэмнээн туттарын, хайдах оҥорору, быһах көрүҥнэрин билиэххит. Омук быһыытынан уратыбытын көрдөрөр бу дьарыкпытыгар туттуллар маллары, быһах кыынын оҥорорго удьурҕайы хайдах булары, харайары көрүөххүт. Ууһу харыстыыр итэҕэли анаарыаххыт. Биэриигэ Саха сирин биллэр уустарын сүбэлэрин, үөрэтиилэрин-такайыыларын көрөн элбэҕи туһаныаххыт. Көрүҥ, сэргээҥ, тарҕатыҥ!
Этиини дэгэттиир ньымалар
"Саха этигэн тыла" ютуб-ханаалга "Этиини дэгэттиир ньымалар" диэн саҥа биэрии таҕыста!
Этэр тылбытын дэгэттээн хайдах этиэхпитин-тыыныахпытын, хоһуйуохпутун сөбүй? "Саха этигэн тыла" ютуб-ханаал бу биэриититтэн саха суруйааччыларын чулуу айымньыларыттан холобурдаан, хоһуйар ньымалары салгыы билиэххит. Биэрии түмүгэр чопчу сорудаҕын ылыаххыт, ол ийэ тылбытын дириҥэтэн үөрэтэргэ, айар үлэҕэ уһуйулларга көмөлөөх буолуоҕа. Оттон тыл оонньуутуттан дьиэҕэ-уокка сыһыаннаах тыллар суолталарын анаардыбыт. Көрүҥ, сэргээҥ, сэҥээриҥ!
Оҕо төрүүрүгэр үгэс, сиэр-туом
Бу биэрииттэн өбүгэлэрбит олох салҕаныытын араҥаччылыырга, хат дьахтары харыстыырга, оҕо төрөөтөҕүнэ, куһаҕан тыыннартан куоттарар, Айыыһыкка сүгүрүйэр туомнарын билиэххит. Айыыһыт саха итэҕэлигэр үөскээһинин уруулуу түүрдүү омуктар итэҕэллэригэр тэҥнээн чинчийииттэн дириҥник анаарыаххыт. Саха ыалын былыргы сиэрин-туомун көрдөрүүттэн аныгы көрөөччү элбэҕи билиэҕэ. Оҕону, ыччаты иитигэ, норуот култууратын, итэҕэлин, фольклорун үөрэтиигэ, үйэтитиигэ туһаныаххыт диэн эрэнэбит. Көрүҥ, сэргээҥ, тарҕатыҥ!

М.К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет

Гуманитарнай чинчийии уонна аҕыйах ахсааннаах омуктар проблемаларын үөрэтэр институт
Дьокуускай куораттааҕы эрдэҕэс оҕо киинэ

"Саха өйүн-санаатын баайын уонна култууратын сырдатар-чинчийэр киин" кэммиэрчэскэйэ суох автономнай тэрилтэ



Болҕойуҥ! Ыччакка уонна үөрэнээччилэргэ аналлаах "Норуот өйүн-санаатын барҕа баайын, култууратын саҥа технологияларга" диэн семинарга ыҥырабыт. Аныгы технологиялары, көрүҥнэри туһанан төрөөбүт тылбытын, үгэспитин сиэрбитин-туоммутун, төрүт дьарыкпытын хайдах гынан тиэрдиэххэ, үйэтитиэххэ сөбүн туһунан уопут үллэстиитэ, үөрэх ыытыллыаҕа. Өрөспүүбүлүкэ бу эйгэтигэр үлэлии сылдьар айти-исписэлиистэр кэккэ туһаайыылары, сүбэлэри биэриэхтэрэ.

Кимиэхэ ананара: IT эйгэтигэр үлэлиир ыччакка, устудьуоннарга уонна оскуола үөрэнээччилэригэр, чинчийээччилэргэ, уһуйааччыларга, кыраайы үөрэтээччилэргэ.

Буолар күнэ-дьыла уонна бириэмэтэ: алтынньы 17 күнэ, 2020 сыл. Сарсыарда 10.00 чаастан.

Буолар сирэ: Дьокуускай куорат, zoom.us былаһаакката.

Кыттарга: истээччи уонна спикер быһыытыынан сайаапка биэриэн баҕалаахтар ostyoryja_2019@mail.ru электуруоннай почтаҕа алтынньы 1 күнүгэр диэри ыытаҕыт. Семинар түмүгүнэн http://sakhasuola.ru матырыйаалларгыт тахсыахтарын сөп. Кыттыбыттарга туоһу сурук бэриллэр.

Ыйыталаһар нүөмэргит: 89142681196.


Ыччакка анаан саҥа сүүрээн



"Саха өйүн-санаатын баайын уонна култууратын сырдатар-чинчийэр киин" кэммиэрчэскэйэ суох автономнай тэрилтэ Ил Дархан Граныгар кыайбыт сырдатар-чинчийэр бырайыагын чэрчитинэн, ыччакка уонна үөрэнээччилэргэ аналлаах "Норуот өйүн-санаатын барҕа баайын, култууратын саҥа технологияларынан сырдатыы, тиэрдии" диэн үөрэтэр, уопут үллэстэр тэрээһинэ буолла. Бу саҥа сүүрээни М.К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университеты, Гуманитарнай чинчийии уонна аҕыйах ахсааннаах омуктар проблемаларын үөрэтэр институту уонна Дьокускайдааҕы эрдэҕэс оҕо киинин кытта тэрийдилэр. Дьокуускай, Орто Халыма, Горнай, Бүлүү, Үөһээ Бүлүү, Амма, Ньурба, Уус Алдан улуустарыттан айти эйгэҕэ үлэлиир исписэлиистэр, устудьуоннар, ыччат уонна оҕолор аныгы технологиялары, көрүҥнэри туһанан төрөөбүт тылбытын, үгэспитин сиэрбитин-туоммутун, төрүт дьарыкпытын хайдах гынан тиэрдиэххэ, үйэтитиэххэ сөбүн туһунан уопуттарын үллэһиннилэр. Чопчу туһаайыылары, сүбэлэри биэрдилэр. Онлайн тэрээһиҥҥэ барыта 91 киһи кытынна.

Ыччат кэлэр кэскилбит буолар. Онон тылбытын-өспүтүн, норуоппут духуобунай баайын, култууратын салҕааччылар кинилэр. Оҕолорбутугар, ыччаппытыгар саҥа кэм таһымынан, аныгы технологиялар көмөлөрүнэн бу сүҥкэн баайы тиэрдии бырайыакпыт сүрүн сыала-соруга буолар. Бырайыак чэрчитинэн, үүммүт үөрэх дьылыгар төрөппүттэргэ, ыччакка өбүгэ төрүт билиитин, үгэһин кэпсиир, саха ыала оҕону иитиигэ сүбэлэриттэн үллэстэр саҥа "Саха суола" диэн сахалыы ютуб-ханаал уонна саайт баар буолла. Кыттааччылар биэриилэри уруокка туһаныахха сөбүн, олус туһалаахтарын, уонна сэмэнээргэ элбэх саҥа бырайыактары, маастар-кылаастары көрбүттэрин, бииргэ үлэлэһэр баҕалаахтарын биллэрдилэр.

Бырайыак хамаандатыттан билиһиннэрэбит

Куорат эйгэтигэр оҕону сахалыы иитии туһунан саха тылын, литературатын учууталынан өр кэм устата үлэлии сылдьар Вера Святославовна Гаврильеваны кытта сэһэргэстибит. Онуоха кини саха эрэ ыала буолбакка, атын да омук бу кырдьаҕас омук үгэһин, сиэрин-туомун, култууратын хайдах үөрэтиэн сөбүн, онуоха сырдатар-чинчийэр бырайыак туох туһалаах буолуоҕун туһунан анааран кэпсээтэ. Санатар эбит буоллахха, бырайыак чэрчитинэн "Саха суола" ютуб-ханаал уонна саайт тахсар. Бу уопсастыбаннай хамсааһыҥҥа кини хайдах үлэлэһэрин уонна учууталлар, чинчийээччилэр, саха омук быһыытынан дьылҕатын туһугар кыһанар дьон хайдах үлэлэһиэхтэрин сөбүн сиһилии @sakhasuola инстаграм ситиммитигэр көрөргүтүгэр баҕарабыт
Биэриини көр – билиигин хаҥат!




«Саха суола» ютуб-ханаал «Тыл оонньуута» түһүмэҕэр «Остуоруйа тылдьытыттан» диэн саҥа биэрии таҕыста. Санатар эбит буоллахха, бу түһүмэххэ ыччакка анаан эргэрбит тыллар суолталарын оонньуу халыыбынан быһаарыылар тахсаллар. Бу сырыыга остуоруйа тылын тылдьытыттан тыллар суолталарын билиэххит.


"Остуоруйа" диэн тиэрмин 30 сс. чинчийээччи Андрей Александрович Попов уонна суруйааччы Дмитрий Кононович Сивцев бу тыллары саха остуоруйаларын чинчийбит үлэлэригэр туттууларыттан саҕаламмыт. Сахаҕа манна сыһыаннаах тыллар монгуол тылыттан киирбиттэр. Холобур, сахалыы сэhэн ‛устный рассказ, история, передающаяся из поколения в поколение, предание' <*seče-n 'мудрый, умный', п.-мо. sečen, čečen [EDAL, 2003: 1195]; оттон домох 'притча, сказка, легенда' <*dom, *domag 1 'колдовство' 2 'легенда, сказка', п.-мо. dom 1, domaɣ 2 [онно: 888]. «Тыл оонньуутун» бу биэриитигэр «Чыырыы Чыппан» диэн норуот остуоруйатын уонна онно баар эргэрбит тыллар суолталарын быһаарыы таҕыста. Бу сигэнэн киирэн көрүҥ, сэргээҥ, сэҥээриҥ!

Олоҥхо декадатын чэрчитинэн, СӨ култууратын туйгуна, эбии үөрэхтээһин үрдүкү категориялаах уһуйааччыта, саха араадьыйатыгар оҕолорго аналлаах "Удьуор тыыны уһуйан" биэрии ааптара, биһиги сырдатар-чинчийэр уопсастыбаннай бырайыакпыт хамаандатын чилиэнэ Наталья Иннокентьевна Мордовскаяны кытта быһа биэриигэ сэһэргэстибит. Оҕону олоҥхолуурга уһуйуу ньымаларын, биһиги норуоппут сүдү айымньытын уус-уран тылын-өһүн баайын иҥэрии мындырдарын, бырайыак хайысхатын, туох, хайдах үлэ ыытылла турарын туһунан кэпсэттибит. Биэриини көрөргүтүгэр ыҥырабыт#сахаоҕотуниитии#олоҥхо
https://www.instagram.com/tv/CHaAhBWqsfC/?igshid=jd9tsiopjzsc

"Саха өйүн-санаатын баайын уонна култууратын сырдатар-чинчийэр киин" кэммиэрчэскэйэ суох автономнай тэрилтэ
Национальнай эпоһы харыстааһыҥҥа Өрөспүүбүлүкэтээҕи "Олоҥхо Ассоциацията" уопсастыбаннай тэрилтэ
Научнай методическэй үлэҕэ уонна тас дойдулары кытта
сибээскэ Олоҥхо Киинэ
"Саха сирин норуот педагогикатын Ассоциацията"
уопсастыбаннай тэрилтэ




"Саха өйүн-санаатын барҕа баайа: үгэһи тутуһууну үйэтитии билиҥҥи кэмҥэ уонна инники кэскилэ" өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай-практическай кэмпириэнсийэ балаһыанньата
Сыала: ыччакка саха өйүн-санаатын барҕа баайын, тылынан уус-уран айымньытын, төрүт дьарыгын, үгэһин тарҕатыы, сайыннарыы, үйэтитии, дьиэ кэргэҥҥэ оҕону өбүгэ үөрэҕинэн иитиини көҕүлээһин.


Сүрүн хайысхалара:

1. Саха өйүн-санаатын барҕа баайа (нематериальное наследие) билиҥҥи кэмҥэ үөрэтии уонна үйэтитии.

2. Норуот тылынан уус-уран айымньытын, кыраайы үөрэтии, хомуйуу.

3. Саха төрүт дьарыгар үөрэтии: дьиэ кэргэн уопута (уопуту үллэстиини маастар-кылаас халыыбынан көрдөрүү).

4. Саха бэлиэ күннэргэ үгэһэ: мүһүлгэ хаамыытынан үгэстэр



Кытталлар: учууталлар, арчы дьиэлэрин үлэһиттэрэ, дьиэ кэргэн, үөрэнээччилэр, устудьуоннар, ыччат.

Сайаапкалары уонна үлэлэри 2021 сыл тохсунньу 18 күнүгэр диэри «Сайаапка. Өрөспүүбүлүкэтээҕи кэмпириэнсийэ» диэн суруйан маннык электроннай почтаҕа ыытаҕыт: ostyoryja_2019@mail.ru.

Усулуобуйата: киирбит ыстатыйалар (дакылааттар) http://sakhasuola.ru саайка, оттон маастар-кылаастар "Саха суола" https://www.youtube.com/channel/UC4aWS9CkkemJoS_gci2fFxA ютуб -ханаалга тахсаллар. Кэмпириэнсийэҕэ кыттыы босхо. Бары кыттааччыларга туоһу сурук, оттон бастыҥ үлэлээхтэргэ тэрийэр хамыыһыйа көрөн, хайысха аайы кыайыылаахтарга дьупулуомнары (1, 2, 3 миэстэ) туттарар.

Ирдэбилэ: ыстатыйа (дакылаат) кэмээйэ 8 сирэй (А 4 илиис), бичигэ (шрифт) сахалыы буолара булгуччулаах. Хаартыскалар үчүгэй хаачыстыбалаах 300 dpi кээмэйдээх уонна JPEG халыыптаах буолуохтаахтар. Маастар-кылаастар видеоҕа 7-10 мүн уһуннаах гына хаачыстыбалаахтык уһуллубут, монтажтаммыт, кэпсиир дьон аата-суола, идэтэ, сирэ-уота ыйыллыбыт (титр) уонна ролик ааттанара ирдэнэр. Кэмпириэнсийэ сахалыы тылынан буолар.

Кэмпириэнсийэни сүрүннээччи: "Саха өйүн-санаатын баайын уонна култууратын сырдатар-чинчийэр киин" кэммиэрчэскэйэ суох автономнай тэрилтэ.

Ыйыталаһарга: 89142681196.

Ыытыллар сирэ: Дьокуускай куорат, zoom.us тэлгэһэтэ (платформата).

Күнэ-дьыла: 2021 сыл кулун тутар 20 күнэ, күнүс 15.00 чаастан.

Сайаапкаҕа: кыттааччы аата-суола, сааһа, үлэлиир, үөрэнэр кыһата, тэрилтэтэ, дуоһунаһа, регалията, учуонай истиэпэнэ (баар буоллаҕына), e-mail, төлөпүөнэ, сирэ-уота ыйыллар. Ону тэҥэ ханнык хайысхаҕа кыттарыттан ыстатыйа (дакылаат) тиэкиһин, хаартыскатын эбэтэр маастар-кылааһы видеоҕа устууну ыытар.




«Саха суола» ютуб-ханаалга саҥа биэрии таҕыста!
«Саха суола» ютуб-ханаал бу биэриитигэр Саха сирин норуотун бэйиэтэ, СӨ суруйааччыларын Сойууһун бэрэссэдээтэлэ Иван Васильевич Мигалкины кытта саха ыалыгар, ыччакка уонна оҕолорго аналлаах айымньыларын туһунан сэһэргэһиини көрүөххүт. Аҕалара олохтон эрдэ баран, соҕотох ийэ уон икки оҕотун хайдах курдук кыһалҕалаахтык атахтарыгар туруортаан үөрэттэрбитин, бииргэ төрөөбүттэрин, аҕа, салайааччы, бэйиэт, киһи быһыытынан ханна да тахса илик биэрииттэн элбэҕи билиэххит. Айар үлэ сатабылыгар уһуйуллуоххут, суруйааччы күлүүс ньымаларын арыйыаххыт. Суруйтарыҥ, көрүҥ, сэргээҥ!
В.Н.Егоров-Тумарча: айар ньымаҕа уһуйуу




"Саха суола" ютуб-ханаал саҥа биэриитэ таҕыста. Биэриигэ Саха сирин норуотун суруйааччыта, биллиилээх публицист Василий Назарович Егоров-Тумарча айар, суруйар-бичийэр үлэ уустуктарын, ньымаларын, биллибит айымньыларын туохха олоҕуран, хайдах суруйбутун туһунан сэһэргэһиини көрөргүтүгэр ыҥырабыт. Айар ньыма сатабылыгар уһуйуллуоххут, суруйааччы күлүүс тылларын арыйыаххыт, элбэххэ үөрэниэххит. Көрүҥ, ханаалга суруйтарыҥ, сэҥээриҥ!

Саха үһүйээннэрэ




Чинчийээччилэр үһүйээннэри үс сүрүн бөлөххө араараллар: "Саха төрүттэрин туһунан сэһэннэр", "Аҕа уустарын баһылыктарын туһунан сэһэннэр", "Манчаары туһунан сэһэннэр". Биэриигэ саха омук төрдүн туһунан "Омоҕой Баай уонна Эллэй Боотур" диэн сэһэнтэн билиэххит. Бу уостан уоска бэриллэн испит сэһэни олоҥхоһут, Саха сирин үтүөлээх этээччитэ Николай Афанасьев-Айдаман быһа тардан кэпсиириттэн саха төрүт билиитин, Эллэй ыыппыт аан маҥнайгы уйгу тунах ыһыаҕын сиэрин-туомун анаарыаххыт.

К.Д. Уткин аатынан Ньурбатааҕы Норуоттар доҕордоһууларын түмэлин эспэнээттэрин холобуругар бу үһүйээҥҥэ баар туттар мал-сал аатын билиэххит. Саха үһүйээннэригэр кэпсэнэр сиэртэн-туомтан устуоруйа кистэлэҥнэрин арыйыаххыт.
Көрүҥ, сэргээҥ, сэҥээриҥ!
Норуот ырыатыгар уһуйуу, хомуска сыыйа тардыы ньымата



Саха киһитэ оһоҕун иннигэр олордо да – олоҥхоһут, оҕуһун мииннэ да ырыаһыт. Норуот ырыаларын айанньыттартан, нуучча политсыылынайдарыттан саҕалаан үөрэтэн барбыттара. Элбэх көрүҥ кэлин сүппүтүн, сиэр-туом оҥоһулларыгар ылланар ырыалар баалларын, саха ырыатын көрүҥнэрин, хайдах толорулларын билиэххит.

Норуот ырыаларын ыллыырга тугу сатыахтаахпытый, куолаһы оонньотуу кистэлэҥнэрэ туохханый? СӨ үөрэҕириитин уонна култууратын туйгуна, олоҥхо оскуолата бырайыак ааптара, биллэр ырыаһыт, этээччи Айталина Мойтохонова сахалыы норуот ырыаларын көрүҥнэрин кэпсиирин уонна хайдах толоруохха сөбүгэр үөрэтиитин көрүөххүт.

Саханы аар-саарга аатырдыбыт дьүрүһүйэр хомуһу тардарга үөрэниэххитин баҕараҕыт? Оччоҕо бу биэрииттэн элбэххэ үөрэниэххит, айар-тутар алыптаах эйгэҕэ кынат анньыныаххыт. Бүлүүлүү сыыйа тардыы уратытын, хайдах тардылларын СӨ үтүөлээх үлэһитэ, Бүлүү улууһун бочуоттаах олохтооҕо, хомусчут Августина Евсеева үөрэтиитин көрүҥ. Биэриини бэлэмнээтэ тыл билимин хандьыдаата Ангелина Кузьмина. Сэргээҥ, сэҥээриҥ!

Эргэрбит тыллары үөрэтэбит




Күндү оҕолор уонна төрөппүттэр! «Тыл оонньуута» саҥа биэриитэ таҕыста! Бу биэриигэ бырайыак ааптара Ангелина Кузьмина «Олох ыллыктара» айымньыларыгар туттубут эргэрбит тыллар суолталарын билиэххит, уус-уран айар ньыма дэгэтин быһаарыыны көрүөххүт. Ким элбэхтик аа5аар – ол билиилээх! Оҕолоор, оонньуу таарыйа төрөөбүт тылгытын үөрэтиҥ, туһалааҕынан дьарыктаныҥ. Көрүҥ, сэргээҥ, сэҥээриҥ!




Олоҥхо – барҕа баайбыт!






Саха омугун сүдү айымньыта олоҥхо үөскээбит төрдүн, омук олоҕу көрүүтүн сайдыыта олоҥхону кытта ситимнээҕин, үгэс, сиэр-туом көстүүтүн билиэххит. Горнай улууһуттан төрүттээх биллэр олоҥхоһут, алгысчыт, улуу муҥхаһыт, отоһут, мас ууһа Алексеев Семен Григорьевич-Уустарабыс олоҕун уонна айбыт олоҥхолорун туһунан чахчылары, олоҥхолуур ньыматын арыйыаххыт. Билиигитигэр билии, сатабылгытыгар сатабыл ылан, кынат анньыныаххыт. Көрүҥ, сэргээҥ, анаарыҥ!


Саҥа тылдьыты туһаныҥ



Иирсээн үөрэҕэр иллэhиннэрээччи нууччалыы-сахалыы тылдьыта таҕыста. Бу тылдьыт дойду Бэрэсидьиэнин пуонлатын өйөбүлүнэн бэчээттэннэ. Эрэдээктэр тыл билимин хандьыдаата, саха тылын истилиистикэтин уонна нууччалыы-сахалыы тылбаас хаапыдыратын дассыана
А.А. Васильева. Бырайыак салайааччыта, юрист, медиатор, конфликтолог, АНО "ЯРЦМ" толорооччу дириэктэрэ, таһаараччы уонна тылбаасчыт Д.Н. Иванова санаатын бу курдук үллэһиннэ: "Иирсээн диэн киһи аймах олоҕуттан хаһан да сүппэт көстүү. Олоххо-дьаһахха тахсар араас мөккүөрү уонна иирсээннээх быһыыны-майгыны, «иирсээн сайдыы төрдө буолуохтаах» диэн санаанан салайтаран, иирсээн биһирэмнээх дьайыытыгар дьулуһан, сиэрдээхтик, эйэ дэмнээхтик быһаарсар ордугун дьоҥҥо-сэргэҕэ кэпсии, быһаара сылдьыахха диэн ыҥырабыт.

Тылдьыт инники сирэйин ис өттүгэр өбүгэбит мындыр этиилэрин -- өс хоһооннору, онтон кэлин сирэйин ис өттүгэр биллиилээх дьон санааларын киллэрдибит. Маны таһынан иирсээҥҥэ бэйэ сыһыанын сыаналанан, толкуйданан көрөргө анаан, аҕыйах ыйытыы суруйдубут.

Тылдьыппыт иирсээҥҥэ сыһыаны толкуйдаттын уонна олоххо-дьаһахха туһалаах буоллун диэн баҕарабыт". Тылдьытк киэҥ араҥаҕа ананар. Бу тылдьыт дьыала тылынан-өһүнэн, сахалыы сөпкө суруйарга, саҥарарга көмөлөһүө.





    Саҥа кинигэ таҕыста


    Тыл билимин хандьыдаата Ангелина Кузьмина «Лексика якутского языка. Формирование одно- и двусложных основ имен существительных" диэн монографията Ил Дархан Граныгар кыайбыт сырдатар, иитэр-үөрэтэр бырайыак чэрчитинэн таҕыста. Ыччат ийэ тылбыт састаабын үөрэтэригэр анаан оҥоһулунна. Түүр, монгуол уонна тоҥус-мондьуур төрүттээх аат тылларын төрүт олохторун үөскээһиннэрин чинчийиигэ ананна. Тыл төрдүн, устуоруйатын үөрэтиигэ, ийэ тылбытын төрдүттэн билэргэ олус туһалаах кинигэ буолуоҕа.
    Саха тыла түүр тылларыттан биир ордук ураты тутуллаах тыл буолар. Тыл олоҕо үөскээһинэ уһун уонна биир кэм буолбатах этэ. А.Н. Самойлович [1922] фонетика уонна морполуогуйа бириинсиптэригэр олоҕуран саха тылын хотугулуу-илиҥҥи бөлөххө киллэрбитэ. Фоно-морфостатистическай ньыманы туһаммыт О.А. Мудрак этэринэн, саха тыла саян, хакас уонна горно-алтай тылларын кытта хотугулуу-түүрдүү (сибиирскэй) тыллар бөлөхтөрүгэр киирэр [2002]. М.Т. Дьячок үлэтигэр булгар, саха уонна тыба-тофалар бөлөхтөрө эрдэ арахсыбытын бэлиэтээбитэ. Кини саха тылын долган тылын кытта туспа бөлөххө киллэрбитэ.
    Саха тылын чинчийээччилэр өлүктүйбүт олохтору хайдах даҕаны түҥ былыргы бастакы көрүҥнэрин илдьэ сылдьыбаттарын, оннооҕор биир сүһүөхтээх олохтор дорҕоонноро уларыйыыларын түмүгэр икки сүһүөхтээх тыллартан үөскээбит буолуохтарын сөп диэн бэлиэтээбиттэрэ.
    Бастакы уһун аһаҕас дорҕооннору (первичные) саха тылын кытта туркмен уонна халадж тыллара илдьэ сылдьаллар. Ол оҕустуу кэмпэниэн баарын уонна уһун аһаҕас кылгас дорҕооннорго сөп түбэсиһиилэрин көрдөрөр. (*diāl ‛таас', атын түүр. taš (орх., атын.-уйг.), тув. daš, туркм. dāš, сах. tās). Кэлиҥҥи уһун аһаҕас дорҕооннор (вторичные) атын түүр да, монгуол да тылларыгар биирдик үөскээбиттэр. Ол курдук икки сүһүөхтээх үс сүһүөхтээхтэн, икки сүһүөхтээхтэн биир сүһүөхтээх тыллар баар буолбуттар. Онуоха киэҥ аһаҕас дорҕоону кыараҕас баһыйбыт уонна бүтэй дорҕооннор түһүүлэрэ эбэтэр силлиһиилэрэ буолбут (*tug, атын.-түүр. tuɣ> сах. туу ‛запруда, верша'). Бу уларыйыыга бастакы уһун аһаҕастар дьайбыт буолуохтарын сөп.

    Ангелина Кузьмина кинигэлэрин чэрчитинэн маастар-кылааска ыҥырабыт.
    Маастар-кылаас сахалыы саҥарар уонна суруйар үөрүйэхтэри сайыннарыыга ананыаҕа. Куйаар ситимигэр саха тылын эйгэтин кэҥэтии аныгы ньымаларын туһанан үлэлиир үопукка олоҕуруоҕа.
    Кыттыбыттар туоһу суругу ылыаххыт.
    Сайаапка биэрэр аадырыскыт: angeli_kiim@mail.ru
    Билсэр нүөмэргит: 89142681196
    Буолар сирэ: зуум. Сигэтэ https://us04web.zoom.us/j/2931334317?pwd=SGloOU…

      Үгэһи ыччакка – саҥа кинигэлэр



      Тыл билимин хандьыдаата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, РФ суруналыыстарын Сойууһун чилиэнэ Ангелина Афанасьевна Кузьмина "Үгүлээт фольклора" уонна "Саллаат сэһэнэ" кинигэлэрэ тахсыбыттара (2020 с.). "Үгүлээт фольклора" кинигэҕэ Бүлүү улууһун Үгүлээт нэһилиэгин кырдьаҕастарыттан норуот тылынан уус-уран айымньыларын хомуйбута уонна эргэрбит, түөлбэ уонна харыс тыллары чинчийбитэ, кылгас тылдьыт оҥорбута. Оттон "Саллаат сэһэнэ" кинигэтигэр байыаннай-бэлитиичэскэй оскуоланы бүтэрбит кадровай офицер, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа Георгий Дмитриевич Борисов сэрии туһунан суруйан хаалларбыт рукопиһын булан, сааһылаан, сиик буолан сүппүт сүрүгүн-бичигин чопчулаан, хаартыскаҕа кимнээх түспүт буолуохтарын сөбүн быһааран, олоҕун, бойобуой доҕотторун, бииргэ үлэлээбит дьонун, аймахтарын булан ахтыылары хомуйан, көрдүүр-чинчийэр үлэни ыыппыта. Бу кинигэҕэ Г.Д. Борисов сэриигэ буолбут быһыыны-майгыны туох да киэргэтиитэ суох хайдах баарынан суруйбута уонна тыла-өһө ууһа-урана умсугутар. Кэлин өссө да суруйбута буоллар, үчүгэй суруйааччы буолуоҕа хаалбыт диэн сыаналыахха сөп. Кинигэ саха норуота сэриигэ кыттыытын, хорсун-хоодуот быһыытын-майгытын толору көрдөрөр.

      Бу соторутааҕыта Ангелина Афанасьевна оҕолорго аналлаах «Мас тоҕо үүнэрий?» уонна улахан дьоҥҥо «Олох ыллыктара» диэн кэпсээннэрин хомуурунньуктара таҕыстылар. Оҕолорго аналлаах кинигэтигэр оҕо саас мүччүргэннээх түгэннэрин туһунан көрдөөх кэпсээннэр үтүө быһыыга, саха үгэһигэр үөрэтэллэр, таарыйа туох, хайдах баар буолбутун судургутук өйдөнөр тылларынан билии аптаах-алыптаах дойдутугар сирдииллэр. Улахан дьоҥҥо аналлаах кинигэртигэр олох-дьаһах, дьон уустук дьылҕатын туһунан араас кэмнэри көрдөрөр уус-уран айымньылар ис хоһооннорунан наарданан, түһүмэхтэргэ аттарыллан киирдилэр. Айымньылар эдэр ыалы уонна ыччаты төрөөбүт дойдуну таптыырга угуйар, саха билиитин-көрүүтүн иҥэрэр, төрүт дьарыгар уһуйар тосхоллоохтор. Бу кинигэлэри аахпыт уһуйааччылар санааларын маннык үллэһиннилэр:



      Чехордуна Екатерина Петровна, педагогическай наука хандьыдаата, этнопедагог:

      – Кинигэҕэ олох-дьаһах, дьон уустук дьылҕатын туһунан уус-уран айымньылар киирбиттэр. Ааптар дьоруойдара олох араас кэмнэригэр киһи бэйэтин үрдүк аатын илдьэ сылдьан, буолар түгэннэргэ көнөтүк, чиэһинэйдик быһаарынан, үтүөҕэ, кэрэҕэ тардыһаллар. Олох олорорго омук утумнаан илдьэ сылдьар үгэстэрин билии, туһаныы, сиэри-туому тутуһуу, айылҕалыын алтыһыы, ырааска, сырдыкка, дьоһуҥҥа угуйар аналлаахтарын итэҕэтиилээхтик арыйаллар. Бу атааннаах-мөҥүөннээх дэммит олоххо, хайдаҕын да иһин үчүгэйгэ эрэ тардыһан, онуоха эрэ дьулуһар киһи орто дойду дьолун тобулар. Айымньылар ааҕааччыны онуоха сирдиир аналлаахтар.

      Кинигэҕэ норуот тылынан уус-уран айымньылара сөптөөх сиргэ киирэн иһэллэрэ ордук сэҥээрдэр. Тылга кыра оҕоттон саҕалаан, төрөппүккэ тиийэ болҕомтолоох сыһыан уурулларыгар айымньылар бигэтирэх буолуохтара.

      Оҕолорго анаммыт кэпсээннэргэ айылҕа көстүүлэрэ оҕо кыраҕы хараҕынан ойууламмыта киһи болҕомтотун тардаллар. Ааптар туһалаах билиини-көрүүнү оҕо кэбэҕэстик өйдүүрүн курдук тириэрдэр. Айымньылар ис хоһоонноруттан оҕо ураты айылҕалаах Саха сиригэр олорор киһи күннээҕи олоҕор, бултууругар, үлэ араас көрүҥэр сиэргэ-туомҥа сыһыаннаах элбэх билиини ыларыгар саарбахтаабаппын. Ол курдук үгэс арааһа судургу тылынан кэпсэнэр. Бу барыта оҕолору эрэ буолбакка, ханнык баҕарар ааҕааччыны үтүө быһыыга, үгэскэ, култуураҕа, төрүт дьарыкка сыһыаҥҥа саҥалыы көрүүнү киллэриэхтэрэ, олохтоохтук ылсарга үөрэтиэхтэрэ.

      Кинигэлэр дьоҥҥо-сэргэҕэ, ыччакка, оҕоҕо тиийэн ыллыктаах санаалары сахтыннар, үтүө сүүрээннэри киллэрдиннэр!

      СӨ култууратын туйгуна, үрдүк категориялаах учуутал Наталья Иннокентьевна Мордовская:

      – Ангелина Афанасьевна Кузьмина кинигэлэрин олус сөбүлээтим. Кинигэлэр уратылара диэн ааптар тылы билэрэ олус үчүгэйдик көстөр. Эргэрбит тыллар, өс хоһоонноро, сомоҕо домохтор, ураты тэҥнэбиллэр элбэхтэр. Төрөөбүт норуоппут устуоруйатын, сиэрин-туомун, үгэһин ыччакка үөрэтэргэ, тириэрдэргэ бэртээхэй матырыйаал буолуоҕа. Улахан дьоҥҥо аналлаах кэпсээннэригэр Ангелина Кузьмина, уларыта тутуу кэмин оҕото, ыһыллыы-тоҕуллуу кэмигэр, майгы-сигили сатарыйыытын, олох очурдарыгар түбэһии, элбэхтик мунуу-тэнии кэннэ сырдыкка, кэрэҕэ тардыһан, күүстээх санааларынан бу ыарахаттары туоруулларын, хаһан баҕарар киһи сиэрдээх майгытын ыһыктыа, өбүгэ саҕаттан утумнаан кэлбит билиитин, дьарыгын сүтэриэ суохтааҕын тириэрдэр. "Маҥан таба айана" сэһэнигэр элбэх омук олорор Саха сирин уратыта, сиэрэ, үгэһэ көстөр. Этнографияны үөрэтэргэ дириҥ суолталаах айымньы быһыытынан сыаналыахха сөп. Сахаттан тахсан иһэр биир чаҕылхай ыччаппыт Ангелина Кузьминаҕа бу сыралаах, ыарахан, ол эрээри суруйааччы олус интэриэһинэй айар үлэтигэр өссө үрдүктэн үрдүк чыпчааллары дабайан иһэригэр баҕарабын!







        Кэмпириэнсийэҕэ ыҥырабыт


        "Саха өйүн-санаатын баайын уонна култууратын сырдатар-чинчийэр киин" кэммиэрчэскэйэ суох автономнай тэрилтэ
        Национальнай эпоһы харыстааһыҥҥа Өрөспүүбүлүкэтээҕи
        "Олоҥхо Ассоциацията" уопсастыбаннай тэрилтэ
        Научнай методическэй үлэҕэ уонна тас дойдулары кытта
        сибээскэ Олоҥхо Киинэ
        "Саха сирин норуот педагогикатын Ассоциацията"
        уопсастыбаннай тэрилтэ
        Н.К. уонна А.К. Чиряевтар ааттарынан Дьокуускай куорат саха национальнай гимназията


        "Саха өйүн-санаатын барҕа баайа: үгэһи тутуһууну
        үйэтитии билиҥҥи кэмҥэ уонна инники кэскилэ"
        өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай-практическай
        кэмпириэнсийэ балаһыанньата

        Сыала: ыччакка саха өйүн-санаатын барҕа баайын, тылынан уус-уран айымньытын, төрүт дьарыгын, үгэһин тарҕатыы, сайыннарыы, үйэтитии, дьиэ кэргэҥҥэ оҕону өбүгэ үөрэҕинэн иитиини көҕүлээһин.

        Сүрүн хайысхалара:

        1. Саха өйүн-санаатын барҕа баайа (нематериальное наследие) билиҥҥи кэмҥэ үөрэтии уонна үйэтитии.
        2. Норуот тылынан уус-уран айымньытын, кыраайы үөрэтии, хомуйуу.
        3. Саха төрүт дьарыгар үөрэтии: дьиэ кэргэн уопута (уопуту үллэстиини маастар-кылаас халыыбынан көрдөрүү).
        4. Саха бэлиэ күннэргэ үгэһэ: мүһүлгэ хаамыытынан үгэстэр
        Кытталлар: учууталлар, арчы дьиэлэрин үлэһиттэрэ, дьиэ кэргэн, үөрэнээччилэр, устудьуоннар, ыччат.
        Сайаапкалары уонна үлэлэри 2021 сыл кулун тутар 15 күнүгэр диэри «Сайаапка. Өрөспүүбүлүкэтээҕи кэмпириэнсийэ» диэн суруйан маннык электроннай почтаҕа ыытаҕыт: ostyoryja_2019@mail.ru.
        Усулуобуйата: киирбит ыстатыйалар (дакылааттар) http://sakhaetigentyla.ru/,
        http://sakhasuola.ru/
        саайтарга, оттон маастар-кылаастар "Саха суола" https://www.youtube.com/channel/UC4aWS9CkkemJoS_gc... уонна «Саха этигэн тыла» https://www.youtube.com/channel/UCBxbBrz—hAvlAHbYcxmcsQ
        ютуб-ханаалларга тахсаллар. Кэмпириэнсийэҕэ кыттыы босхо. Бары кыттааччыларга туоһу сурук, оттон бастыҥ үлэлээхтэргэ тэрийэр хамыыһыйа көрөн, хайысха аайы кыайыылаахтарга дьупулуомнары (1, 2, 3 миэстэ) туттарар.
        Ирдэбилэ: ыстатыйа (дакылаат) кэмээйэ 8 сирэй (А 4 илиис), бичигэ (шрифт) сахалыы буолара булгуччулаах. Хаартыскалар үчүгэй хаачыстыбалаах 300 dpi кээмэйдээх уонна JPEG халыыптаах буолуохтаахтар. Маастар-кылаастар видеоҕа 7-10 мүн уһуннаах гына хаачыстыбалаахтык уһуллубут, монтажтаммыт, кэпсиир дьон аата-суола, идэтэ, сирэ-уота ыйыллыбыт (титр) уонна ролик ааттанара ирдэнэр. Кэмпириэнсийэ сахалыы тылынан буолар.
        Кэмпириэнсийэни сүрүннээччи: "Саха өйүн-санаатын баайын уонна култууратын сырдатар-чинчийэр киин" кэмиэрчэскэйэ суох автономнай тэрилтэ.
        Ыйыталаһарга: 89142681196.
        Ыытыллар сирэ: Дьокуускай куорат, zoom.us тэлгэһэтэ (платформата).
        Күнэ-дьыла: 2021 сыл муус устар 20 күнэ, күнүс 14.00 чаастан. Үлэни кэпсээһин – 5 мүн.
        Сайаапкаҕа: кыттааччы аата-суола, сааһа, үлэлиир, үөрэнэр кыһата, тэрилтэтэ, дуоһунаһа, учуонай истиэпэнэ (баар буоллаҕына), e-mail, төлөпүөнэ, сирэ-уота ыйыллар. Ону тэҥэ ханнык хайысхаҕа кыттарыттан ыстатыйа (дакылаат) тиэкиһин, хаартыскатын эбэтэр маастар-кылааһы видеоҕа устууну ыытар.

        Түмүгү быһаарыы: улахан дьоҥҥо уопуту тарҕаппыттарын туһунан туоһу сурук бэриллэр. Ыччат дьон маннык бөлөхтөрүнэн сыаналаныахтара: 2-4, 5-8, 9-11 кылаастар, устудьуоннар (1, 2, 3 миэстэлэр).

        Хаартыскаҕа: В.Яковлев-Далан «Тыгын Дархан» айымньытынан «Симэх» галерея «Куукула сойууhун» кэлэктиибин үлэтэ. Салайааччы Парфёнова Каролина Петровна





        "Мас тоҕо үүнэрий?" кинигэ туһунан оҕолорго


        Тыл билимин хандьыдаата Ангелина Кузьмина «Мас тоҕо үүнэрий?» оҕолорго аналлаах кинигэтэ СӨ Национальнай бибилэтиэкэтин Оҕо ааҕыытын киинигэр сүрэхтэннэ.
        Ааптар С.Ф.Гоголев аатынан Дьокуускайдааҕы педагогическай колледж алын сүһүөх оскуолатын үөрэнээччилэригэр айар үлэтин, айымньы суруллуутун билиһиннэрдэ. Сүрэхтэниигэ үгүс кэпсээннэрин прототиба, кыра уола, Володя Кузьмин кытынна. Оҕолор элбэх ыйытыылары биэрдилэр, кинигэ туһунан санааларын эттилэр.
        Бу кинигэ туһунан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай бибилэтиэкэ Оҕо ааҕыытын киинин туһанааччыга элбэх өҥөнү хааччыйар салаа сэбиэдиссэйэ Наталья Захарова санаатын маннык үллэһиннэ:
        - Бу кинигэни ааҕан баран бэйэм кыра оҕо сааспын санаатым, холобур: чоппуусканы алҕас «утутуу», таракаан наһаа элбээн маҥхайбыта, Саҥа дьылга Тымныы оҕонньор ыал аҕата буолбутун билии, онтон да атын түгэннэр миэхэ олус чугастар. Кинигэҕэ оҕо ааҕарыгар табыгастаах кылгас кэпсээннэр киирбиттэр. Суруйааччы оҕо, төрөппүт, эбэ эһэ сыһыаннара олус истиҥин, чугаһын бэркэ ойуулаабыт. Тыла-өһө олус чэпчэки, тиийимтиэ. Биир саамай кэрэхсээбитим уонна сэргээбитим диэн кэпсээннэргэ өс хоһооннор сөптөөхтүк туттуллан, кырачаан ааҕааччыны саха норуотун фольклорун кытары билсиһиннэрэр. Ону кытары устуоруйаны, науканы дьүөрэлээн оҕону үөрэх өттүнэн сайыннарар. Төрөппүттэр, оҕолоргутугар ааҕыҥ уонна аахтарыҥ!
        Түмүккэ ааптар хас биирдии оҕоҕо баҕа санаатын суруйда#сахалыы
        Made on
        Tilda